ZARZĄDZANIE ABC: opracowania, ściągi, wykłady, prace 

archiwum, nowości, aktualizacje
 

PODSTAWY ORGANIZACJI I  ZARZĄDZANIA.

 

Przedmiot i zakres nauki organizacji i zarządzania

1.      Przedmiot i zakres nauki

2.      Aspekty organizacji –atrybutowy, rzeczowy, czynnościowy

3.      Interdyscyplinarny charakter nauki organizacji i zarządzania

4.      Geneza nauki o zarządzaniu

 

Ad. 1 Przedmiot i zakres nauki

Przedmiotem zainteresowania nauki organizacji i zarządzania jest działalność jednostki i zespołów ludzkich, a w szczególności ich funkcjonowanie w procesie pracy . Organizacja i zarządzanie zajmuje się badaniem i racjonalizacją zachowań indywidualnych i społecznych ,kształtowaniu środowiska naturalnego z usprawnieniem struktur i systemu społeczno – gospodarczego.

Nauka organizacji i zarządzania obejmuje twierdzenia i metody ogólne oraz zastosowania w praktyce. Często operuje własną aparaturą badawczą, a częściowo wykorzystuje i adaptuje wypracowane już wzorce w innych dyscyplinach.

 

Ad. 2  Aspekty organizacji – atrybutowy, rzeczowy, czynnościowy.

Organizacja może być rozumiana w  3 aspektach:

*Atrybutowy – jako pewien szczególny rodzaj stosunków części do siebie  i złożonej z nich całości , tak aby części współ przyczyniały się do powodzenia tej całości

*czynnościowy – pewien splot działań, mający charakter oddziaływania na całość lub na jej  części , tak aby te części współ przyczyniały się do powodzenia całości : jest to więc takie kształtowanie związków między elementami , aby uzyskać przewagę zależności konstruktywnych nad destruktywnymi.

*rzeczowy - jest to rezultat procesu organizowania charakteryzujący się określonym składem całości , oraz powiązanymi między elementami tej całości ; jest to całość złożona z części , tak aby części te przyczyniały się do powodzenia całości (np. instytucja)

 

1.      Interdyscyplinarny charakter nauki organizacji i zarządzania.

Brak

 

2.      Geneza nauki o zarządzaniu.

Przełom w sposobie podejścia do problematyki organizacji i zarządzania dokonuje się dopiero w następstwie rewolucji przemysłowej zapoczątkowującej proces rozwoju współczesnych form cywilizacji a zwłaszcza w wyniku epokowych wynalazków XIX w. Początki nauki organizacji i zarządzania to przełom XIX  i XX wieku na terenie głownie Stanów Zjednoczonych, Anglii, Francji i Niemiec. Okres ten cechował się szczególnym silnym rozwojem przemysłu, polegającym w efekcie na pogłębiającym się podziale pracy i wynikająca z niego specjalizacja oraz wzrostem produkcji i wymiany towarowej . Wydajność pracy i jej wzrost stały się więc obiektywną koniecznością , ale problem polegał na tym w jaki sposób można to osiągnąć > Rozwój gospodarki kapitalistycznej na określonym jej etapie rozwoju(przełom XIX  i XX wieku) stworzył konieczność  poprawy organizacji pracy, produkcji, wyposażenia pracowników w lepsze maszyny w celu osiągnięcia wyższej indywidualnej i zespołowej wydajności pracy. Tak więc można powiedzieć , że prawa rozwoju gospodarki kapitalistycznej ( obniżenie kosztów maksymalizacja wydajności pracy, walka z konkurencją) stworzyły na przełomie XIX  i XX w. Sprzyjające warunki dla rozpoczęcia badań i analiz zmierzających do opracowania zasad i reguł organizacji procesu pracy oraz procesu zarządzania w przedsiębiorstwach. Znajomość bowiem takich zasad ułatwia nam proces podejmowania decyzji co do tego , co robić, w jaki sposób to robić, aby najskuteczniej działać i funkcjonować.

Trzy główne szkoły (kierunki w rozwoju organizacji i zarządzania

1.szkoła klasyczna

a.        naukowa organizacja pracy

b.       klasyczna teoria organizacji

2. Szkoła behawioralna

3. Szkoła ilościowa

 

ad. 1a.

Szkoła klasyczna

Naukowa organizacja pracy:

Prekursorzy:

*Robert Owen – wg niego lepsze warunki życia robotników doprowadzają do zwiększenia produkcji i zysków

-Wprowadził zasadę codziennej jawnej pracy

 -W trosce o efektywność i wydajność skrócił dzień pracy

-Zakazał zatrudniania dzieci poniżej 10 lat

-Wybudował dla swoich pracowników lepsze mieszkania

-Prowadził sklep przyzakładowy

*Charles Babbage - zdefiniował i uzasadnił zasadę podziału pracy ściśle związaną ze specjalizacją pracowników. Jej stosowanie daje konkretne oszczędności czasu i wymierne efekty ekonomiczne. wynalazł on kalkulator mechaniczny wykorzystujący kartę perforowaną.

 

Naukowa organizacja pracy

Naukowa organizacja i jej:

*osiągnięcia :

-szukanie najlepszego sposobu wykonywania zadań

-wzrost wydajności 9poprzez podział pracy)

-techniki sprawnościowe

-naukowy dobór i szkolenie pracowników

*ograniczenia:

-rewolucja to nastąpiła tylko w niewielkim stopniu

-większa wydajność prowadziła do zwalniania pracowników lub zmiany norm pracy. Za tą samą płacę robotnicy musieli pracować więcej

Frederik Taylor (1856-1915) Korzyścią jaką wnosi naukowe zarządzanie jest budowana na wzajemnym zaufaniu harmonia między kierownikiem a pracownikiem. .Naukowe kierownictwo polega na przestrzeganiu 4 głównych zasad:

- opracowanie prawdziwej nauki zarządzania aby można było na przykład ustalić najlepsza metodę wykonania każdego zadania

- naukowym doborze pracowników aby można było każdemu pracownikowi przydzielić pracę do której się najbardziej nadaje

- naukowym wyszkoleniu i doskonaleniu pracownika

- utrzymanie atmosfery przyjaznej współpracy między kierownictwem i pracownikami. 

 

Klasyczna teoria organizacji.

Klasyczna teoria organizacji i jej:

*osiągnięcia :

-przekonanie o umiejętnościach kierowniczych potrzebnych na odpowiednich szczeblach

-          przekonanie o tym, że pewnych zasad kierownik może się nauczyć

-          -uświadomienie kierownikom problemów z jakimi się stykają

*ograniczenia:

-właściwa dla stabilnego otoczenia

-autorytet formalny a wykształcenie i wiedza pracowników(kontra autorytet rzeczywisty

- zasady są zbyt ogólnikowe

Henry Fayol –twórca podstaw OiZ . Na podstawie doświadczenie wniesionego z praktyki opracował aktualne po dzień dzisiejszy zasady kierowania organizacjami. Zdefiniował zarządzanie jako kompleks ściśle powiązanych funkcji:

-planowania

-organizowania

-rozkazywania

-koordynowania

-kontrolowania

 

a.        Podział pracy-wysoki stopień specjalizacji powinien przynieść wzrost efektywności

b.       autorytet – do wykonywania obowiązków kierowniczych niezbędny jest autorytet formalny (do wydawania poleceń) i osobisty (wynikający z wiedzy i doświadczenia).

c.        Dyscyplina – członkowie organizacji musza szanować reguły rządzące organizacją

d.       Jedność rozkazywania – każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia tylko od jednego przełożonego

e.        Jednolitość kierowania – podobne czynności w organizacji powinny być zgrupowane i podległe tylko jednemu kierownikowi

f.         Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu – interesy jednostek nie mogą być przedkładane ponad cele organizacji

g.       Wynagrodzenie – wynagrodzenie powinno być sprawiedliwe zarówno dla pracowników jak i dla organizacji

h.       Centralizacja – władza i autorytet powinny być możliwie silnie skoncentrowane na wyższych szczeblach organizacji

i.         Hierarchia – linia władzy powinna przebiegać z góry na dół organizacji i należy jej zawsze przestrzegać

j.         Ład – zasoby ludzkie i rzeczowe powinny być tak koordynowane , aby znalazły się na właściwym miejscu o właściwym czasie

k.        Odpowiednie traktowanie personelu – menadżerowie powinni być uprzejmi i sprawiedliwi w stosunki do podwładnych

l.         Stabilność personelu – należy unikać dużej fluktuacji personelu

m.      Inicjatywa – podwładni powinni mieć swobodę inicjatywy

n.       Sprzyjanie poczucia przynależności do zespołu – praca zespołowa, duch zespołu poczucie jedności i przynależności do jednej grupy powinno być popierane i podtrzymywane.

 

Szkoła Behawioralna ( szkoła uniwersalna  lub stosunków między ludzkich(Nurt psychologiczno – socjologiczny)

Tu zachowania ludzi analizuje się w kontekście reakcji na bodźce zewnętrzne.

Szkoła behawioralna

·         Osiągnięcia

-określenie potrzeb społecznych i ruch stosunków współdziałania poszedł dalej jak w  klasycznej teorii , która traktowała wydajność jako problem techniczny. Opłaca się troska o robotników , o te „żywe maszyny” Podniósł się znaczenie styl kierowania i kształcenia kierowników. Podnoszono umiejętności międzyludzkich a mniej technicznych

·         ograniczenia

-Koncepcja człowieka społecznego była przeciwwaga dla jednostronnego modelu, człowieka racjonalnego. Zagadnienie wydajności pracy i zadowolenie pracowników okazało się bardziej złożone niż początkowo sądzono.

 

W  wyniku faktu , iż kierownicy nie zdołali osiągnąć maksymalnej wydajności i pełnej harmonii w miejscu pracy przy zastosowaniu klasycznego podejścia powstała szkoła behawioralna. .Ciągle wzrastało zainteresowania udzielaniem kierownikom pomocy, by skuteczniej poste powali wobec „ ludzkiego aspektu „ ich organizacji . Wzmocniono klasyczna teorię organizacji za pomocą osiągnięć socjologii i psychologii.

Przedstawicielem był Hugo Munsterberg(1836-1916). Zastosował on narzędzia psychologii dla uzyskania tych samych celów wydajnościowych, do których dążą inne teorie organizacji i zarządzania. Wysunął tezę, iż\ wydajność można podnieść trzema sposobami:

1.        poprzez znalezienie najodpowiedniejszej osoby –pracownika, którego cech umysłu wyróżniają jako najlepszego wykonawcę danej pracy

2.        poprzez stworzenie najlepszej możliwie pracy – idealnych warunków psychologicznych w celu zwiększenia produkcji i wydajności

3.        poprzez wywieranie wpływu psychologicznego na motywację pracowników

 

E. Mayo (1880- 1925) – uważał że dawną potrzebę człowieka racjonalnego , motywowanego potrzebami ekonomicznymi , należało zastąpić koncepcją człowieka społecznego. Motywowanego potrzebami społecznymi , pragnącego zadawalających stosunków w pracy, reagującego bardziej na naciski grupy roboczej niż na władze kierownika. . Mayo i jego współpracownicy twierdzili że grupy nieformalne  i pozytywne stosunki społeczne w miejscu pracy mają istotny wpływ na zaangażowanie i efekt pracy. Badania te dowiodły że na wydajność mają wpływ nie tylko bodźce materialne , lecz również panujące w środowisku pracy stosunki między ludźmi, które to stosunki , kierownictwo może aktywnie kształtować. Osiągając w ten sposób korzystne efekty organizacyjne i ekonomiczne.

Chcąc wyeliminować negatywne objawy zmęczenia fizjologicznego i psychologicznego wprowadził 4 przerwy wypoczynkowe po 10 min. Wynikiem tego był wzrost wydajności pracy i 5% spadła fluktuacja kadr. Początek badań przyniósł nieoczekiwane efekty i zachęcił innych przedsiębiorców do skorzystania z tej metody.. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono że stosunki między kierownictwem a podległym personelem determinują wyniki i wydajność pracy. Opracował metodę wywiadu wykonywania podczas badania organizacji.

Abraham Masłow. Stworzył model 5 grup potrzeb: samorealizacji, uznania, społeczne, bezpieczeństwa, fizjologiczne. Wg niego człowiek jest motywowany przez dążenia do zaspakajanie potrzeb układających się w hierarchię. U dołu tej hierarchii znajdują się potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwa , u jej szczytu zaś potrzeby ego ( np., potrzeba szacunku )i samorealizacji (np. potrzeba znaczenia i rozwoju osobowości). Ogólnie biorąc potrzeby wyższe są odczuwalne dopiero po zaspokojeniu potrzeb niższych.

 

 

Psychologiczno – socjologiczne podejście do człowieka w organizacji zaowocowało zbadaniem problemu motywacji i zbudowaniem rozwiniętej teorii motywacji.

 

 

Szkoła  ilościowa ( matematyczna lub badań operacyjnych)

Jest zastosowaniem zespołu i technik optymalizacyjnych w procesach technicznych i ekonomicznych.

Szkoła badań operacyjnych(matematyczna lub ilościowa) zajmowała się głównie badaniami operacyjnymi oraz teorią decyzji .

 A) Badania operacyjne

Charakteryzują się 3 cechami:

·         podchodzą do badanego problemu w sposób kompleksowy

·         *wymagają tworzenia interdyscyplinarnego zespołu

·         *wykorzystują metody naukowe – zespół budują matematyczny model stymulujący problem . W postaci symbolicznej model  przedstawia wszystkie istotne czynniki wpływające na problem i ich wzajemne związki. Poprzez zmianę wartości zmiennych modelu (np. zwiększenie kosztów materiałowych ) i analizowanie na komputerze poszczególnych równań modelu można określić skutki każdej zmiany. W rezultacie zespół przedstawia kierownictwu najbardziej racjonalna podstawę podjęcia decyzji

 B)Teoria decyzji:

Szkoła ta rozpatruje problemy zarządzania pod kątem wyboru najlepszej decyzji . Do swych rozważań teoretycznych wprowadza cybernetykę – jako narządzie ułatwiające podejmowanie słusznej decyzji.

 

*osiągnięcia

-budowa modelu symulacyjnego

-zastosowanie metody w planowaniu finansowym, programowaniu produkcji, strategia wdrażania nowych wyrobów , doskonalenia siły roboczej, utrzymanie zapasów na optymalnym poziomie.

*ograniczenia

-koncepcje i język decyzji są zbyt skomplikowane.

 

 

Podejście systemowe

Dąży do traktowania organizacji jako jednorodnego celowego systemu składającego się z wzajemnie powiązanych części Zamiast zajmowania się każdą z części organizacji odrębnie , podejście systemowe umożliwia kierownikowi spojrzenie na organizację jako na całość, a zarazem na cześć szerszego środowiska zewnętrznego . |W ten sposób teoria systemów wskazuje ,że działanie każdej części organizacji wpływają na działanie pozostałej części.

-Podsystem – części składające się na całość

-Synergia- całość jest większa od sumy jej części

-System otwarty –współdziała z otoczeniem (zamknięty niewspółdziała)

-Granice systemu – w systemie zamkniętym granice są sztywne, w otwartym są elastyczniejsze.

-Przepływ- system ma przepływ informacji , materiałów energii

-Sprzężenie zwrotne- (inaczej system kontroli)- ocena przebiegu prac i w razie potrzeby korekta

 

 

Podejście sytuacyjne

Jest wynikiem prac kierowników , doradców, badaczy, którzy próbowali zastosować koncepcję głównych szkół do sytuacji występujących w rzeczywistości. Zgodnie z podejściem sytuacyjnym zadaniem kierowników jest zatem ustalenie , jaka  metoda w danej sytuacji , w danych warunkach i w danym momencie najlepiej przyczyni się do osiągnięcia celów kierownictwa.

 

Podejście prakseologiczne

W myśli poświęconej naukowemu zarządzaniu upowszechniła się prakseologiczna definicja organizacji zaproponowana przez T. Kotarbńskiego , która określa ja jako pewną całość., której wszystkie czynniki (elementy) współprzyczyniają się do jej powodzenia.

Teoria zarządzania przyjęła z prakseologii szereg zasad dobrej roboty:

-Postulat sprawnego działania (czyli skutecznego prowadzenia do celu)

-Działania ekonomicznego ( oszczędnego i efektywnego)

-Maksymalizacji efektu

-Minimalizacje inwestycji  (nie interweniować tam gdzie procesy przebiegają sprawnie)

-Potencjalizację (osiągnięcie efektów przez samo ujawnienie możliwości działania)

-Preparację  (czyli jak najlepszym przygotowaniu zamierzonych czynności

-Symplifikację (polegająca na możliwym uproszczeniu podejmowanych decyzji)

-Kooperacji pozytywnej (współdziałanie)

- Kooperacji negatywnej(walki)  

 

Więcej prac, ściąg, pomocy naukowych > > KLIKNIJ > >